Ana içeriğe atla
22 Kasım 2026, PazarAğrı

COP31 Başkanlığı üç Rio Sözleşmesi’ni “Rio Sinerjisi” altında birleştiriyor

Antalya'daki zirvenin 9. günü, iklim, biyolojik çeşitlilik ve çölleşme sözleşmelerini ortak çalışma altında toplayan Rio Sinerjisi temasına ayrıldı. Yeni bir kurum kurulmayacak, çalışmalar ülkelerin gönüllülüğüyle başlayacak.

, Ağrı

COP31 Başkanlığı üç Rio Sözleşmesi'ni "Rio Sinerjisi" altında birleştiriyor

COP31 Başkanlığı, BM’nin iklim, biyolojik çeşitlilik ve çölleşme sözleşmelerini “Rio Sinerjisi” adıyla tek çatı altında topluyor. Antalya’da süren zirvenin 9. günü, “Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı – Rio Sinerjisi” temasına ayrıldı. Rio Sinerjisi, COP31’in 10 eylem gündemi başlığından biri.

Gün boyunca okyanus ve deniz ekosistemleri, iç sular, kıyıların iklim değişikliğine karşı dirençliliği, mavi ekonomi, biyolojik çeşitlilik ve ormanların yeniden canlandırılması konuşuluyor.

Üç sözleşme, ortak zemin

Bu üç sözleşme, 1992’de Brezilya’nın Rio de Janeiro kentinde yapılan BM Dünya Zirvesi’nden doğdu:

  • BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC)
  • BM Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi (CBD)
  • BM Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi (UNCCD)

Her sözleşmenin kendi taraflar konferansı (COP) var. COP31 Başkanlığı, aynı toprak, su ve ekosistemler üzerinde çalışan bu üç süreci bir araya getirmek istiyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürü Prof. Dr. Kasım Yenigün, Rio Sinerjisi çalışmalarından sorumlu. Yenigün aynı zamanda UNCCD Türkiye Odak Noktalığı’nı yürütüyor. Ona göre üç sözleşmenin ortak noktalarının büyük kısmını arazi, toprak ve su kaynakları oluşturuyor. Emeği, zamanı ve finansmanı bu hedeflerde toplamak, Rio Sinerjisi’nin temel fikri.

Yeni kurum yok, gönüllülük var

COP31 kapsamında Rio Sinerjisi Eylem Çalışma Grubu kuruldu. Yenigün, grubun yeni bir yapı ya da yeni bir maliyet getirmeyeceğini söyledi. Plan, ülkelerin uzmanlarını ve bu iş için ayrılan fonları bir araya getirmek. Çalışmalar ülkelerin gönüllülüğüyle başlayacak.

Hazırlık yaklaşık bir yıldır sürüyor. Yaklaşık 40 ülke ile 50 uluslararası kuruluş ve sivil toplum örgütü sürece dahil. Antalya’da G20 kapsamında bir diyalog toplantısı yapıldı. Moğolistan’daki Çölleşmeyle Mücadele COP’unda ve Erivan’daki Biyolojik Çeşitlilik COP’unda da teknik ve üst düzey toplantılar düzenlendi.

Her şehir için bitki rehberi

Öncelikler arasında doğa temelli çözümler var. Yenigün’e göre Türkiye, karbon yutak alanlarında, peyzajda ve yeşil dönüşümde artık bölgenin iklimine uygun bitkileri kullanmak istiyor. Karbon tutulumunu artıracak, kuraklığa dayanıklı bitkiler belirlendi ve her şehir için ayrı bir bitki rehberi hazırlandı. Yeni dönemde bu rehberler kullanılacak.

COP31 Alanı bir açık hava bitki müzesi

COP31 Alanı’nda dünyanın farklı ülkelerinden getirilen bitkiler sergileniyor. COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, sosyal medya hesabından bu alanı paylaştı. Kurum şöyle yazdı: “Dünyanın dört bir yanından gelen kökler, farklı coğrafyaların hikayeleri, aynı toprağın umudu.”

Yenigün’e göre bitkiler rastgele seçilmedi. Ülkelerin kendi biyoçeşitlilikleri için odaklandığı ve yerel kimliklerini temsil ettiğini düşündüğü türler toplandı. Yenigün bunu bir açık hava bitki müzesi olarak tanımladı. Toprağın gelecek nesillere emanet olduğunu da vurgulayan Yenigün, bu COP’un hem bir eylem hem de bir sorumluluk taahhüdü COP’u olduğunu söyledi.

Katılımcılardan görüşler

Nijeryalı iklim avukatı Faith Osahenrumwen İdemudia, biyolojik çeşitlilik kaybına yıllarca gereken önemin verilmediğini söyledi. Özellikle Küresel Güney’de büyük kayıplar yaşandığını belirten İdemudia, UNFCCC’nin ve COP31’in bu konuyu vazgeçilmez bir mesele olarak ele alması gerektiğini ifade etti.

Pakistan heyetinden Muhammad Siddiq Khan, alandaki bitkilerin bir kısmının kendi ülkesinde de bulunduğunu anlattı. Mangrovların karbonu emebilen en zengin kaynak olduğunu belirten Khan, bu tür bitkilerin dünya genelinde dikilip korunması gerektiğini söyledi.

Gençlik ve iş gücü gelişimi alanında çalışan bir kuruluşu temsil eden ABD’li gözlemci Amy Ruth West Walker ise alandaki bol yeşilliği konferansın en sevdiği yanlarından biri olarak gösterdi. Ona göre bu peyzajlar, insanlara ne için mücadele edildiğini hatırlatıyor.